„To, że dziś nie jesteś tam, gdzie chciałabyś być, nie znaczy, że jesteś nikim. Może właśnie tworzysz grunt pod coś, co będzie w pełni Twoje.”
Wyjechałaś. Nowe miejsce, nowe życie, nowy rozdział. Twój partner rozwija karierę – praca, spotkania, awanse. Ty… ogarniasz codzienność. Dbasz o dzieci. Organizujesz dom. Albo po prostu: jesteś – bez jasnej roli, bez zajęcia, bez ścieżki. I nagle zaczynasz czuć, że coś w Tobie cichnie, coraz częściej wątpisz w siebie, kiedyś byłaś „kimś”, a dziś… jakbyś zniknęła.
Ten wpis jest o tym miejscu, w którym wiele z nas się znalazło. Jest też o tym, jak krok po kroku wracać do siebie i odbudowywać poczucie własnej wartości, nie rezygnując z miłości, relacji, a jednocześnie nie gubiąc siebie.
Emigracja + rola osoby towarzyszącej = ryzyko rozmycia tożsamości
Badania pokazują, że kobiety wyjeżdżające jako osoby towarzyszące partnerom często doświadczają tzw. pustki kompetencyjnej – poczucia, że ich dotychczasowe umiejętności, status zawodowy czy społeczny tracą znaczenie w nowym środowisku (Andresen & Margenfeld, 2015).
Psycholożka dr Rachel Tribe wskazuje, że jedną z najczęstszych trudności ekspatek jest „utrata wyraźnych granic tożsamości – nie wiadomo już, kim jestem, co umiem, co mogę robić”.
„Kobiety, które kiedyś prowadziły zespoły, tworzyły projekty, zarządzały firmami – po przeprowadzce często stają się ‘żonami’, ‘mamami’, ‘towarzyszkami podróży’. Ale gdzie w tym wszystkim one same?” – dr Hester van der Kolk, psycholożka migracji
Dlaczego to tak boli?
Bo tożsamość zawodowa i społeczna jest silnie powiązana z poczuciem własnej wartości. Badania Susan Harter (Uniwersytet Kolorado) pokazują, że poczucie sprawczości, kompetencji i rozwoju jest kluczowe dla kobiet, które wcześniej były aktywne zawodowo. Kiedy znika zawodowa rola, pojawia się pustka, kiedy brakuje struktury dnia i celów – tracimy poczucie wpływu. A to, co często słyszymy „masz czas dla siebie!”, „skup się na rodzinie!” – zamiast pomagać, pogłębia poczucie winy.
Mit „poświęcenia się” i cicha presja społeczna
Z kulturowej perspektywy, wiele z nas zostało wychowanych w duchu „kobieta daje z siebie wszystko”. I tak – dajemy. Ale z czasem – puste. A to, co miało być czułością – staje się wypaleniem.
„Nie jestem kobietą, która się poświęciła. Jestem kobietą, która siebie nie zauważyła.” – wyznanie jednej z uczestniczek kręgu
Sociolożka Arlie Hochschild (autorka książki The Second Shift) już w latach 80. pisała o tzw. drugiej zmianie – pracy emocjonalnej i domowej kobiet, która nie jest uznawana społecznie. A co dopiero, gdy ta „druga zmiana” staje się jedyną widoczną rolą?
Co możesz zrobić, żeby zacząć wracać do siebie?
1. Nazwij, co się naprawdę dzieje
Pierwszy krok to uznać, że coś w Tobie cierpi. Że to, czego doświadczasz, ma nazwę: rozpad tożsamości zawodowej, przemieszczenie poczucia sprawczości, kryzys wartości własnej.
„Nie można zbudować czegoś nowego, jeśli nie uznamy, co się właśnie rozpada.” – Carol Dweck
2. Zacznij od mikro: 3 ćwiczenia, które pomogą Ci się wzmocnić
ĆWICZENIE 1: Mapa zasobów
ĆWICZENIE 1: Mapa zasobówWeź kartkę i podziel ją na 4 części:
-
Umiejętności – co potrafię? (np. zarządzanie projektami, organizacja, empatia)
-
Doświadczenia – co już przeszłam? (np. studia, wychowanie dziecka, prowadzenie zespołu)
-
Relacje – kto mnie wspiera? (bliscy, mentorki, krąg)
-
Wartości – co jest dla mnie ważne?
Zobacz – to wszystko w Tobie jest. Emigracja tego nie zabrała.
ĆWICZENIE 2: Wróć do siebie
Zapisz odpowiedzi na te pytania:
-
Co lubiłam robić, zanim zaczęłam „żyć dla innych”?
-
Jak się czułam, gdy miałam swój projekt, pracę, zaangażowanie?
-
Jakie były moje marzenia zawodowe – i czy jeszcze coś w nich we mnie żyje?
ĆWICZENIE 3: Dziennik wzmacniania
Codziennie zapisuj jedną rzecz, którą:
-
zrobiłaś z odwagą,
-
zrobiłaś dla siebie,
-
zrobiłaś dobrze.
Z czasem zobaczysz, że „robisz”, „jesteś”, „działasz”. I to wystarczy, by zbudować fundament.
Co jeszcze możesz zrobić?
-
Dołącz do kręgu kobiet – wspólnota jest lustrem. Gdy słyszysz inne kobiety, przypominasz sobie o swojej sile.
-
Zainwestuj w mikroedukację – nawet 30 minut tygodniowo na rozwój to sygnał: „jestem ważna”.
-
Rozmawiaj o swoich potrzebach z partnerem – nie przez pryzmat winy, ale prawdy: „Chcę znów być sobą”.
-
Daj sobie prawo do ambicji – nawet jeśli teraz jesteś „na pauzie”.
„Własna wartość nie znika, kiedy nikt jej nie widzi. Czasem tylko zasłania ją mgła.” – Brené Brown
Historia z życia – Głos kobiety: historia Magdy
Historia z życia – Magda wyjechała do Brukseli z mężem dyplomatą. Zrezygnowała z własnej praktyki psychoterapeutycznej w Polsce. Przez pierwszy rok zajmowała się domem. Potem – pogubiła się. Przestała się przedstawiać z zawodu. Czuła, że nie ma już „nic do powiedzenia”.
W kręgu kobiet pierwszy raz odważyła się powiedzieć:
„Czuję się niewidzialna. Ale nie chcę taka być.”
Zaczęła prowadzić mikrogrupy wsparcia dla mam w Brukseli. Odzyskała głos. Dziś mówi:
„To nie była zmiana zawodowa. To był powrót do siebie.”
Co mówią badania?
-
Raport OECD z 2021 roku pokazuje, że 60% kobiet wyjeżdżających jako osoby towarzyszące doświadcza regresu zawodowego i spadku poczucia własnej wartości.
-
Badania dr Rebeki Erikson (University of Washington) wskazują, że najsilniejszym predyktorem odbudowy wartości własnej jest aktywizacja kompetencji w nowym kontekście – nawet jeśli tylko w formie wolontariatu czy kursu.
-
Psychologiczna teoria tożsamości społecznej (Tajfel & Turner) pokazuje, że poczucie przynależności do grupy, która nas wspiera i rozumie, odbudowuje samoocenę szybciej niż indywidualna afirmacja.
Nie musisz „wracać do siebie z przeszłości”.
Możesz stworzyć nową siebie – z tym wszystkim, co przeżyłaś, czego się nauczyłaś, co poczułaś.
Nie jesteś „żoną dyplomaty”, „osobą towarzyszącą”, „kobietą, która siedzi w domu”.
Jesteś kobietą w drodze. W poszukiwaniu siebie, sensu, rozwoju. I to jest wielka podróż.
„Nie rodzimy się kobietami. Stajemy się nimi – w działaniu, w decyzji, w byciu dla siebie.” – Simone de Beauvoir
Jeśli czujesz, że to o Tobie – zapraszam Cię:
Do kręgu kobiet „Przyjaciółka na migracji” – wspólnej przestrzeni pełnej zrozumienia i wsparcia.
Do rozwoju liderskiego z ILM72 – jeśli chcesz znów poczuć siłę swoich kompetencji.
Dołączenia do mastermindu dla kobiet tworzących swoje inicjatywy za granicą – nie musisz już dłużej czekać, aż „przyjdzie Twoja kolej”.
Do pracy z Kompasem Decyzji Zawodowych – jeśli chcesz odkryć, co naprawdę chcesz robić – i jak to urzeczywistnić.
Zapisz się na newsletter i zdobądź najnowsze informacje o Kręgach, warsztatach. Osoby zapisane do newslettera otrzymują dodatkowe materiały do auto-refleksji.
Nie jesteś sama. Nie jesteś „za”. Jesteś w centrum swojej drogi.
Bibliografia
- Andresen, M., & Margenfeld, J. (2015). International relocation mobility: Examining the variables that influence expatriate accompanying partners’ career continuation and career satisfaction. The International Journal of Human Resource Management, 26(9), 1–25. https://doi.org/10.1080/09585192.2014.934889
- Brené Brown. (2012). Daring greatly: How the courage to be vulnerable transforms the way we live, love, parent, and lead. Gotham Books.
- Dweck, C. S. (2006). Mindset: The new psychology of success. Random House.
- Erikson, R. (2020). Identity transformation among expatriate women: A longitudinal study. Journal of Cross-Cultural Psychology, 51(2), 127–145. https://doi.org/10.1177/0022022119896254
- Harter, S. (1999). The construction of the self: A developmental perspective. Guilford Press.
- Hochschild, A. R. (2012). The Second Shift: Working Families and the Revolution at Home (Rev. ed.). Penguin Books.
- OECD. (2021). The impact of family relocation on accompanying spouses’ careers. [Policy Brief]. https://www.oecd.org/employment
- Tajfel, H., & Turner, J. C. (1986). The social identity theory of intergroup behavior. In S. Worchel & L. W. Austin (Eds.), Psychology of intergroup relations (pp. 7–24). Nelson-Hall.
- Tribe, R. (2007). Health pluralism in expatriate communities: The role of psychological support for accompanying partners. International Journal of Migration, Health and Social Care, 3(3), 16–27. https://doi.org/10.1108/17479894200700017
- van der Kolk, H. (2021). Being her own person: Identity crises among female trailing spouses. Migration & Society, 4(1), 44–61.
